De Koffie Kenner

Ik had graag wat meer info meegegeven over het cafeïnegehalte in espressokoffie.
Het is vrij moeilijk om te weten hoeveel caffeïne er in jouw favoriete espresso, lungo of latte zit.
Grosso modo komt het hier op neer.
Robusta bonen bevatten veel meer (al snel het dubbele) aan cafeïne dan een gemiddelde arabica. Binnenin de (meer populaire) arabicabonen heb je ook veel onderscheid. Indonesische Java bevoorbeeld is vrij hoog en Ethiopische Yergacheffe of Braziliaanse Santos heel laag.
Veelal kan je van de smaak van de boon afleiden hoeveel cafeïne de boon bevat. Vandaar dat de meeste mensen ook denken dat sterke espresso veel cafeïne bevat, want het zijn de sterkst smakende bonen die het hoogste gehalte aan cafeïne bevatten. Maar zoals bij de Yergacheffe zie je dat er ook uitzonderingen zijn.
Dan speelt ook het branden mee. Hoe langer je de bonen brand/roosterd hoe meer de cafeïne uit de boon verdwijnt. En toch krijgen we een sterkere smaak, dus zo zie je maar…
Dan is er natuurlijk, en vooral, de bereidingswijze. Bij espresso streven we een looptijd na van plus minus 25 seconden. In deze korte periode perst de machine het water door de koffie en krijgen we vooral het goede en lekkere, en zo weinig mogelijk van de vetten, bittere oliën en cafeïne mee.
Hou dus vooral de looptijd in de gaten en kijken welke bonen er in je blend zitten en laat best niet langer dan 30 seconden doorlopen. Let op dat je minstens een doorlooptijd van 20 seconden haalt echter, anders mis je smaak en krijg je die typische vrange en zure smaak die er in 99% van de Vlaamse horecazaken in de (kleine) espresso gedraaid worden.

(Van Rob,http://www.caffenation.be)

Cafeïne verhoogt de alertheid, leerprestaties en de reactiesnelheid. Volgens een recente studie van Wyatt JK et al. (2004) is het drinken van kleine frequente hoeveelheden koffie effectiever in het verhogen van de alertheid dan het consumeren van een grote hoeveelheid koffie aan het begin van de dag. In een dubbelblind placebogecontroleerd onderzoek , moesten 16 gezonde mannen ieder uur cafeïne of een placebo innemen. De mannen die cafeïne hadden gebruikt, presteerden beter bij cognitieve testen en hadden minder last van slaapaanvallen dan mannen die geen cafeïne hadden gebruikt.

Wetenschappers hebben verschillende theorieën om de alertheidverhogende werking van cafeïne te verklaren. De meesten zoeken het in het effect van cafeïne op adenosine, een lichaamseigen stof die als een natuurlijke slaappil fungeert. Cafeïne blokkeert de slaapopwekkende werking van adenosine, waardoor men wakker blijft. Bron: Reid TR. Cafeïne. In: National Geographic, januari 2005.

Afhankelijk van de koffiesoort ligt het cafeïnegehalte tussen 0,9 en 2,5 procent. Na het verwijderen van de cafeïne blijft er minder dan 0,1 procent over, het wettelijke maximum. Er zit dus inderdaad nog een beetje cafeïne in cafeïnevrije koffie, maar daar zul je wellicht niet wakker van liggen, tenzij je hypergevoelig bent voor cafeïne.

Cafeïne mag je gerust de meest gebruikte drug ter wereld noemen, want het zit in koffie, thee, cacao en wordt toegevoegd aan een aantal frisdranken. Het belangrijkste effect van cafeïne is een licht stimulerende werking op het centrale zenuwstelsel: je wordt alerter en kunt je beter concentreren. Cafeïne stimuleert ook het hart en de darmafscheiding, zet de bloedvaten uit en versterkt de samentrekkende beweging van de spieren, zodat ze minder snel vermoeid raken. De afbraaksnelheid van caféïne verschilt van mens tot mens. Als je regelmatig en veel koffie drinkt, breekt de cafeïne vlugger af dan bij mensen die af en toe een kopje drinken. Ook de individuele gevoeligheid voor cafeïne speelt een rol.

Cafeïne bestaat uit geurloze kristallen met een ietwat bittere smaak. Het verwijderen van cafeïne gebeurt bij de groene, nog ongebrande bonen, omdat zij hun smaak en aroma’s pas ontplooien tijdens het branden. Koffiebranders verwijderen niet zelf de cafeïne uit de bonen, maar laten dat over aan gespecialiseerde bedrijven. Ze kopen de cafeïnevrije bonen aan en branden ze zelf volgens hun smaak- en kwaliteitsnormen.

Er zijn drie methodes om cafeïne te verwijderen: door middel van water, oplosmiddelen en koolzuur. Bij de watermethode worden de groene bonen langdurig met water gespoeld, waardoor de cafeïne oplost in het water. De bonen worden met warme lucht gedroogd en met koude lucht gekoeld, waarna ze verder worden verwerkt.

Bij de tweede methode verwijderen oplosmiddelen de cafeïne. Daarvoor wordt dichloormethaan gebruikt of ethylacetaat, een natuurlijke component van fruit en groenten. De groene bonen worden vochtig gemaakt met water en gedurende een half uur in het oplosmiddel geweekt. Dat proces wordt enkele malen herhaald. Nadat de cafeïne is opgelost, wordt het oplosmiddel verwijderd. Vervolgens worden de bonen langdurig gestoomd om alle mogelijke resten van het oplosmiddel te verwijderen. Daarna worden de bonen gedroogd en gekoeld.

De derde methode is de superkritische koolzuurextractie. Superkritische stoffen combineren de eigenschappen van gas en vloeistof. Koolzuurgas wordt superkritisch rond 31 graden bij een druk van 73 atmosfeer en gedraagt zich dan als een oplosmiddel. De voorgeweekte koffiebonen komen in contact met het superkritische koolzuurgas, dat de cafeïne opneemt. De bonen worden vervolgens gedroogd en gekoeld. Het gebruikte koolzuurgas kan door een actieve koolfilter worden gestuurd om de cafeïne te verwijderen, zodat het opnieuw bruikbaar is.

Om je een idee te geven van de caffeinewaarden in een aantal producten:

Coffee, grande (16 oz.) Starbucks 550
Caffe Americano, short (8 oz.) Starbucks 35
Coffee, tall (12 oz.) Starbucks 375
Caffe Latte, short (8 oz.) or tall (12 oz.) Starbucks 35
Coffee, short (8 oz.) Starbucks 250
Caffe Mocha, short (8 oz.) or tall (12 oz.) Starbucks 35
NoDoz, Maximum Strength (1), or Vivarin (1) 200 Cappuchino, short (8 oz.) or tall (12 oz.) Starbucks 35
7-Eleven Big Gulp cola (64 oz.) 190
Cola (12 oz.) 35**
Coffee, non-gourmet (8 oz.) 135**
Espresso (1 oz.) Starbucks 35
Excedrin (2) 130
Tea, green or instant (8 oz.) 30**
Maxwell House (8 oz.) 110
Chocolate, dark, bittersweet, semi-sweet (1 oz.) 20**
Caffe Americano, grande (16 oz.) Starbucks 105
Coffee, decaf, grande (16 oz.) Starbucks 10
NoDoz, Regular Strength (1) 100
Tea, bottles (12 oz.) or from instant mix (8 oz.) 14**
Coffee, instant (8 oz.) 95**
Coffee, decaf, short (8 oz.) or tall (12 oz.) Starbucks 10
Caffe Americano, tall (12 oz.) Starbucks 70
Chocolate, milk (1 oz.) 5**
Caffe Latte or Cappuccino, grande (16 oz.)Starbucks 70
Cocoa or hot chocolate (8oz.) 5**
Caffe Mocha, grande (16 oz.) Starbucks 70
Coffee, decaf, non-gourmet (8 oz.) 5**
Espresso, double (2 oz.) Starbucks 70
Espresso, decaf (1 oz.) Starbucks 5
Water, caffeinated (Edge 2 O), (8 oz.) 70
Tea, decaf (8 oz.) Anacin (2) 65
Cola (20 oz.) 60**
Mountain Dew (12 oz.) 55
Cola (16 oz.) 50**
Tea, leaf or bag (8 oz.) 50

* = Average caffeine levels for popular beverages, foods, and
drugs (rounded to the nearest 5 milligrams.)
** = typical value

In koffie zit van nature cafeïne. Het belangrijkste effect van cafeïne is een licht stimulerende werking op het centrale zenuwstelsel. Dat kan je merken: je slaperigheid vermindert, je voelt je minder moe en je kan je beter concentreren. De werking van cafeïne is afhankelijk van een aantal factoren: leeftijd, drink- en rookgewoonten, lichamelijke gesteldheid en de afbraaksnelheid van cafeïne in het lichaam. De afbraaksnelheid van cafeïne is bij mensen die vaak en veel koffie drinken hoger dan bij mensen die af en toe koffie drinken. Ook speelt de individuele gevoeligheid voor cafeïne een rol.
Bij regelmatige koffieconsumptie kan enige gewenning optreden. We spreken niet van verslaving. Daardoor kunnen sommige mensen bij abrupt stoppen met het drinken van koffie met cafeïne lichte ontwennings-verschijnselen ervaren, die zich meestal uiten in lichte hoofdpijn. Die symptomen zijn van tijdelijke aard. Om eventuele ontwenningsverschijnselen te voorkomen, kan je beter langzaam aan over gaan op cafeïnevrije koffie. Maar vergeet niet: cafeïne komt ook voor in andere producten. Ter vergelijking:

Cafeïne in dranken
Ice Tea	34 mg/liter
Koffie	50 mg/liter
Coca-Cola	120 mg/liter
Dr Pepper	123 mg/liter
Lipton Ice Tea	129 mg/liter
Cola Light	147 mg/liter
Virus	283 mg/liter
Red Bull	286 mg/liter
XTC	300 mg/liter
Smart	338 mg/liter
Red Devil	365 mg/liter
Warp 4	506 mg/liter
Flugel Energy	788 mg/liter
Turbo	1.218 mg/liter

Valt het je ook op dat in enkele energiedrankjes het cafeïnegehalte gevaarlijk hoog ligt (zoals Turbo)? Komt daarbij dat een kop koffie 0,0 calorieën bevat, terwijl alle ander drankjes die hierboven staan vermeld er bol van staan door hun hoog suikergehalte.