Koffie en wetenschap
Als je alle wetenschappers die onderzoek doen naar koffie bij elkaar brengt, heb je een behoorlijk congrescentrum nodig. En een strak vergaderschema, anders wordt het chaos. Vergroot koffie de kans op een hartinfarct? Jazeker, zeggen sommigen op grond van gedegen onderzoek. Niet waar, beweren anderen even verantwoord. Is koffie goed tegen gal- en nierstenen, diabetes, astma en de ziektes van Alzheimer en Parkinson, zoals wel gesuggereerd wordt? Al even onduidelijk.
Gelukkig biedt de koffiewetenschap ook houvast. Geleerden zijn het er over eens dat je beter geen grote hoeveelheden ongefilterde koffie kunt drinken. Althans wanneer je bang bent voor een hart- of vaatziekte en hecht aan een laag cholesterolgehalte. Doe dan kalmpjes aan met Turkse en Scandinavische koffie, waarin de prut wordt meegekookt, en met koffie uit de cafetière, zo’n glazen pot waar je een zuiger doorheen moet duwen. Kies voor filterkoffie, dan is er niks aan de hand.
Dat zit zo. Koffie bevat olie met de bestanddelen cafestol en kahweol, die het cholesterolgehalte in het bloed doen stijgen. Sterker: er is in ons voedsel geen krachtiger cholesterolverhogend bestanddeel bekend dan cafestol. Doodgewone papieren huishoudfilters houden ze voor 100% tegen. Maar laat een groepje proefpersonen een maand lang dagelijks vier kopjes ongefilterde koffie uit de cafetière drinken, en hun cholesterolniveau zal stijgen met gemiddeld 0,13 mmol/l. Dat is niet veel, maar ook niet weinig.
De Finnen, zware koffiedrinkers, zijn de afgelopen jaren massaal overgestapt op gefilterde koffie. Berekend is dat daardoor hun cholesterolgehalte met gemiddeld bijna tien procent is gedaald en het risico op het krijgen van hart- en vaatziekten met 20 procent. Ook oploskoffie is prima, evenals Senseo-koffie, met iedere portie zijn eigen papieren kussensloopje. Senseo bevat nauwelijks cafestol en kahweol. Omdat de Senseo-’pads’ vrij dun zijn, vereiste dat wel een speciaal soort filterpapier.
Wageningse onderzoekers hebben inmiddels vastgesteld dat sommige bedrijfsautomaten met dunne filterpapiertjes wèl koffie leveren met vrij wat cafestol en kahweol erin.
En espresso? Gen groot probleem. Er zit cafestol in, maar niet zoveel als in de cafetière-koffie. Waarschijnlijk blijft de meeste cafestol hangen in het koffiedik. Cafestol komt toch vooral in de vloeistof terecht als het water de deeltjes vrij kan omspoelen. Blijft over het bekendste bestanddeel van koffie: cafeïne. Dat is een oppepper en wordt vanouds vaak negatief geassocieerd met verslaving. Maar zoveel is er niet mee mis.
Natuurlijk, wie stopt met koffiedrinken kan een paar dagen last hebben van hoofdpijn en koffiejunks met een hoge bloeddruk en hartproblemen kunnen zich het beste beperken tot 4 à 5 kopjes per dag. Wie voor het slapengaan nog koffie drinkt blijft langer wakker en slaapt onrustiger. Talrijke studies bevestigen echter ook wat alle koffiedrinkers wel weten: een lekker kopje koffie vergroot de oplettendheid.