Bevat cafeïnevrije koffie nog cafeïne?
Afhankelijk van de koffiesoort ligt het cafeïnegehalte tussen 0,9 en 2,5 procent. Na het verwijderen van de cafeïne blijft er minder dan 0,1 procent over, het wettelijke maximum. Er zit dus inderdaad nog een beetje cafeïne in cafeïnevrije koffie, maar daar zul je wellicht niet wakker van liggen, tenzij je hypergevoelig bent voor cafeïne.
Cafeïne mag je gerust de meest gebruikte drug ter wereld noemen, want het zit in koffie, thee, cacao en wordt toegevoegd aan een aantal frisdranken. Het belangrijkste effect van cafeïne is een licht stimulerende werking op het centrale zenuwstelsel: je wordt alerter en kunt je beter concentreren. Cafeïne stimuleert ook het hart en de darmafscheiding, zet de bloedvaten uit en versterkt de samentrekkende beweging van de spieren, zodat ze minder snel vermoeid raken. De afbraaksnelheid van caféïne verschilt van mens tot mens. Als je regelmatig en veel koffie drinkt, breekt de cafeïne vlugger af dan bij mensen die af en toe een kopje drinken. Ook de individuele gevoeligheid voor cafeïne speelt een rol.
Cafeïne bestaat uit geurloze kristallen met een ietwat bittere smaak. Het verwijderen van cafeïne gebeurt bij de groene, nog ongebrande bonen, omdat zij hun smaak en aroma’s pas ontplooien tijdens het branden. Koffiebranders verwijderen niet zelf de cafeïne uit de bonen, maar laten dat over aan gespecialiseerde bedrijven. Ze kopen de cafeïnevrije bonen aan en branden ze zelf volgens hun smaak- en kwaliteitsnormen.
Er zijn drie methodes om cafeïne te verwijderen: door middel van water, oplosmiddelen en koolzuur. Bij de watermethode worden de groene bonen langdurig met water gespoeld, waardoor de cafeïne oplost in het water. De bonen worden met warme lucht gedroogd en met koude lucht gekoeld, waarna ze verder worden verwerkt.
Bij de tweede methode verwijderen oplosmiddelen de cafeïne. Daarvoor wordt dichloormethaan gebruikt of ethylacetaat, een natuurlijke component van fruit en groenten. De groene bonen worden vochtig gemaakt met water en gedurende een half uur in het oplosmiddel geweekt. Dat proces wordt enkele malen herhaald. Nadat de cafeïne is opgelost, wordt het oplosmiddel verwijderd. Vervolgens worden de bonen langdurig gestoomd om alle mogelijke resten van het oplosmiddel te verwijderen. Daarna worden de bonen gedroogd en gekoeld.
De derde methode is de superkritische koolzuurextractie. Superkritische stoffen combineren de eigenschappen van gas en vloeistof. Koolzuurgas wordt superkritisch rond 31 graden bij een druk van 73 atmosfeer en gedraagt zich dan als een oplosmiddel. De voorgeweekte koffiebonen komen in contact met het superkritische koolzuurgas, dat de cafeïne opneemt. De bonen worden vervolgens gedroogd en gekoeld. Het gebruikte koolzuurgas kan door een actieve koolfilter worden gestuurd om de cafeïne te verwijderen, zodat het opnieuw bruikbaar is.